Endodonti ve Konservatif Diş Hekimliği

Endodonti nedir?

Endodonti; insan dişinin morfolojisi, fizyolojisi, patolojisi ve özellikle de pulpa (damar-sinir paketini barındıran canlı doku), diş kökü ve kök ucunu saran dokularla ilgilenen diş hekimliği dalıdır.

Endodontinin çalışma alanı, diş pulpası (damar-sinir paketini barındıran canlı doku), diş kökü ve kökü saran dokuların biyolojisini ve bu dokuları etkileyen hastalıkların ve yaralanmaların etyolojilerini, teşhislerini ve tedavileridir.

Endodonti’nin uğraş alanları nelerdir?

  • Pulpa ve periapikal doku kaynaklı oro-fasiyal ağrının (ağız-yüz ağrısı) ayırıcı tanısı ve tedavisi
  • Pulpa hastalıklarının önlenmesi ve canlı pulpa tedavileri
  • Kök kanalı tedavisi
  • Endodontik başarısızlıkta kök kanalı tedavisi tekrarı (Retreatment)
  • Dental travmaya uğramış dişlerin tedavisi
  • Endodontik cerrahi uygulamaları
  • Endodontik tedavi görmüş dişlerin beyazlatılması
  • Kuronal restorasyonların yapılabilmesi için kök kanalı boşluğuna post yerleştirilmesi
  • Protetik, periodontal ve ortodontik tedavilere destek endodontik tedaviler

Kanal tedavisi nedir?

Dişin sert dokuları ile çevrili olan pulpa (damar-sinir paketini barındıran canlı doku), dişin gelişiminden, beslenmesinden ve savunmasından sorumlu, dişe canlılık veren dokudur. Bu doku bir çok nedenle iltihablanabilir ya da  mikroorganizmalar sebebiyle enfekte olabilir. Bu durumda, pulpa dokusunun çıkartılarak kanal boşluğunun temizlenmesivle sonrasında kanal dolgu maddeleri ile doldurulması gerekmektedir. Bu işlemler, kanal tedavisi olarak tanımlanır.

Dişe kanal tedavisi yapılmasını gerektiren nedenler ve şikayetler nelerdir?

Derin çürükler,dolgu veya kron (kaplama) yapılmasından sonra ağrı olaması,önceden yapılmış derin dolguların veya kronların (kaplama) altında yeniden çürük oluşması, pulpanın (damar-sinir paketini barındıran canlı doku) canlılığını kaybettiğinin belirlenmesi, diş gıcırdatma gibi alışkanlıklar veya dişe gelen darbeler sebebiyle diş pulpasının (damar-sinir paketini barındıran canlı doku) hasar görmesi, bazı protez tedavileri öncesinde veya çene kemiği içindeki kistlerin ya da 20 yaş dişleri gibi gömülü dişlerin çekilmesi gibi durumlarda cerrahi operasyon öncesinde kanal tedavisi yapılması gerekebilmektedir.

Dişlerde kendiliğinden başlayan, özellikle gece yatarken artan veya soğuk ya da sıcak bir etkenle başlayıp devam eden ağrılarda, diş çevresinde görülen dişteki enfeksyona bağlı şişliklerde kanal tedavisi yapılması gerekir. Fakat bazı durumlarda dişe bağlı gelişen enfeksyonlar ya da canlılığını kaybetmiş dişler ağrı veya şişlik gibi semptomlar vermemekte, ancak radyograflarla teşhis edilebilmektedir. Böyle durumlarda da  kanal tedavisi gerekmektedir.

Kanal tedavisi için kaç kez gelip gitmem gerekiyor?

Kanal tedavisi ortalama 1 saat süren bir işlemdir. Pulpası canlı bir dişte yapılan kanal tedavisinin tek seansta bitirilmesi esastır. Ancak dişin canlılığını yitirdiği, kök ucunda enfeksiyonun olduğu ve kanal tedavisinin tekrar edildiği durumlarda kanal tedavisi yapılırken ilk seansta kök kanalı boşluğunun temizlenmesinin ardından kök kanallarına antiseptik bir madde uygulanması gerektiğinden seans sayısı iki veya daha fazla olabilmektedir.

Bu işlemer sırasında dişten en az 2 adet radyografi alınır. Bazı vakalarda bu sayı artabilir.

Hamileyken kanal tedavisi yaptırabilir miyim?

İdeal bir kanal tedavisi yapılırken işlem aşamalarının kontrolü için radyograf alınması gerekmektedir. Bu sebeple bu işlemlerin doğumdan sonraya bırakılması, veya hamilelik öncesi yapılması tercih edilmektedir. Ancak hamilelik sırasında ağrı olursa, ağrıyı geçirmeye yönelik acil müdahalenin yapılmasında herhangi bir sakınca yoktur.

Kanal tedavisi yapılırken ağrı duyulur mu?

Kanal tedavisi ağrılı bir işlem değildir. Kanal tedavisi yapılacak diş ve çevre dokular lokal anestezi ile uyuşturulur. Anestezinin sağlanamadığı bazı vakalarda farklı anestezi teknikleri kullanılarak tedavi sırasında ağrı duyulmaması kolaylıkla sağlanır.

Kanal tedavisi yapılmadan önce antibiyotik kullanmam gerekiyor mu?

Hastanın genel bir sağlık probleminin olmadığı durumlarda, kanal tedavisi yapılmadan önce antibiyotik kullanılmasına gerek yoktur. Ancak hastanın bilinen bir kalp rahatsızlığı, şeker hastalığı veya immunosüpresif ilaç kullanımının olması gibi durumlarda , tedavi öncesinde hastanın tıp doktoruna danışılarak antibiyotik reçete edilmesi gerekebilir.

Apseli dişe kanal tedavisi yapılır mı?

Kanal tedavisi dişe bağlı enfeksyonu, bu enfeksyon sebebiyle çevre dokularda oluşan ağrı ve şişliği tedavi etmek amacıyla uygulanır. Genel bir sağlık probleminin olmadığı durumlarda apse varlığında antibiyotik kullanmadan kanal tedavisi yapılmasında herhangi bir sakınca yoktur. Tedavi sonrası enfeksyonun durumuna bağlı olarak antibiyotik reçete edilebilir.

Kanal tedavisi yapıldıktan sonra ağrı olur mu?

Tedaviyi takip eden ilk birkaç günde özellikle çiğneme gibi dişin üzerine baskı gelen durumlarda hafif ağrı hissedilmesi normaldir. Ancak kanal tedavisi yapılan bir dişin pulpası çıkartılmış olduğundan; soğuk-sıcak gibi uyaranlara karşı dişte ağrı oluşması söz konusu değildir.

Tedavi sonrasında hasta nelere dikkat etmelidir?

Kanal tedavisi sonrası birkaç gün dişte rahatsızlık hissedilmesi normaldir. Hasta diş hekiminin önerdiği bir ağrı kesici kullanabilir. Anestezinin etkisi geçmeden herhangi bir yiyecek yememesi önerilir. Kanal tedavisi yapılan dişlerde genellikle madde kaybı fazla olduğundan kırılmaya daha yatkındır. özellikle daimi dolgu tamamlanmadan çok sert yiyeceklerden kaçınılmalıdır. Beklenmeyen bir durum olursa hasta hekimiyle hemen iletişime geçmelidir.

Kanal tedavisi yapılan bir dişin ömrü ne kadardır?

Kanal tedavisi, dişin çekilmesini önlemek için yapılan ve dişe son şansını veren bir tedavidir. Uygun şartlarda yapılan bir kanal tedavisi sonucunda, doğru ağız -diş bakımı ve düzenli hekim kontrolleri ile diş ömür boyu ağızda fonksiyon görebilir. Ancak kanal tedavisi yapılan dişler doğal dişlerden daha kırılgandır. Dişin durumuna göre hekimin restorasyon önerisi dikkate alınarak vakit kaybetmeden daimi dolgu veya kron (kaplama) yapılması gerekmektedir.

Kanal tedavisi yapılmış bir diş tekrar iltihaplanabilir mi?

İyi yapılmış kanal tedavilerinde başarı oranı %90-95 civarındadır. Ancak hastanın ağız hijyenine bağlı olarak dişte yeni bir çürüğün oluşması veya dişin dolgusunda kırığın oluşması gibi nedenlerle, kök kanallarının içerisine yeniden bakteri sızıntısının olduğu durumlarda; kök kanallarının tekrar enfekte olması söz konusu olabilir. Kök kanal sisteminin komplike yapısı nedeniyle kanalların temizlenmesi esnasında temizlenemeyen alanların veya dolum sırasında tam doldurulamayan boşluklu kısımların kalmasıyla buralarda yeniden bakterilerin çoğalması ile de enfeksyonlar tekrarlayabilir ya da tam olarak iyileşme görülmeyebilir.

Kanal tedavisi başarısız olursa ne yapılabilir?

Unutulmamalıdır ki kanal tedavisinin başarısı her zaman %100 olmayabilir. başarısız olunan durumlarda başarısızlık nedenine bağlı olarak kanal tedavisi yenilenebilir, apikal rezeksyon ( dişlerin kökünün etrafında yer alan iltihabın cerrahi olarak temizlenmesi) olarak isimlendirilen cerrahi yönteme başvurulabilir veya diş çekilebilir.

Kanal tedavisi sırasında ne tip komplikasyonlar oluşabilir?

Kanal tedavisi sırasında, çok ender olmakla birlikte; Kök kanallarında alet kırılması, kanal dolgusunun kök dışına taşması, kanal yıkama solüsyonlarının kök dışına taşması, kök kanalında perforasyon oluşması (dişin delinmesi) gibi komplikasyonlarla karşılaşılabilmektedir. Bu komplikasyonlar deneyimli hekimlerce vaktinde müdahale ile giderilebilir.

İmplant mı kanal tedavisi mi?

Hiçbir protez doğal dişin yerini tam olarak tutmaz. Örneğin doğal dişlerimiz incecik bir şaç telini bile hissedecek kadar duyarlıyken implantlarda böyle bir his söz konusu değildir. Ayrıca bir dişin çekilip yerine implant veya köprü yapılması yerine o dişin kanal tedavisi yapılarak uygun şekilde restore edilmesi çok daha az maliyetlidir.